ADITZAK

     Aditzak astero lantzen genitun. Ia egunero. Nik taula batean egindako guztiak batu ditut:                      

  Lehen                   Baldintz               Ond                                     Subjuntibera

Adierazi dute	Adierazi zuten	Adieraziko balute	Adieraziko lukete	Adieraz dezaten	Adierazi zezaten
Bidali ditu	Bidali zituen	Bidaliko balitu	Bidaliko lituzke	Bidal ditzan	Bidali zitzan
Gelditu da	Gelditu zuen	Geldituko balitz	Geldituko litzateke	Geldi dadin	Gelditu zedin
Esaten zaio	Esan sitzaion	Esango balitzaio	Esango litzaioke	Esan dakion	Esan zekion
Hurbildu zait	Hurbildu zitzaidan	Hurbilduko batzait	Hurbildu itzaidake	Hurbil dakidan	Hurbildu zekidan
dago	Zegoen	Balego	Legoke	Egon dadin	Egon zedin
daki	Zekien	Baleki	Lekike	Jakin dezan	Jakin zezan
Eman diogu	Eman genion	Emango bagenio	Emango genioke	Egin diezaiogun	Egin geniezaion
Ikusi dituzue	Ikus zenituzten	Ikusiko bazenituzte	Ikusiko zenituzkete	Ikus ditzazuen	zenitzaten
Erori zaizkit	Erori zitzaizkidan	Eroriko balitzaizkit	Eroriko litzaizkidake	Eror dakizkidan	Erori zekizkidan
Erori zait	Erori zitzaidan	Eroriko balitzait	Eroriko litzaidake	Erori dakidan	Erori zekidan
Ikusi nau	Ikus ninduen	Ikusiko banindu	Ikusiko ninduke	Nazan	Nintzan
Eman diot	Eman nion	Emango banio	Emango nioke	Eman diezaiodan	Eman niezaion
Bultzatu zaitut	Bultzatu zintudan	Bultzatuko bazintut	Bultza zintuzket	zaitzadan	Zintzadan
Erori zaizue	Erori zitzaizuen	Eroriko balitzaizue	Eroriko litzaizueke	dakizuen	zekizuen
Joan natzaio	Joan nintzaion	Joango banntzaio	Joango Nintzaioke	nakion	nenkion
Ahaztu zaie	Ahaztu zitzaien	Ahaztuko balitzaie	Ahaztuko litzaieke	dakien	zekien
Esagutu gaitu	Ezagutu ginduen	Ezagutu bagintu	Gintuzke	Gaitzan	Gintzan
Jaiki dira	Jaiki ziren	Jaikiko balira	Lirateke	Daitezen	Zitezen
Itxi dute	Itxi zuten	Itxiko balute	Lukete	Dezaten	Zezaten
Piztu dituzte	Piztu zituzten	Piztu balituzte	Lituzkete	Ditzaten	Zitzaten
Ohartu gara	Ohartu ginen	Ohartuko bagina	Ginateke	Gaitezen	Gintezen
Lagundu dizuet	Lagundu nizuen	Lagunduko banizue	Nizueke	Diezazuedan	Niezazuen
Oroitu zarete	Oroitu zineten	Oroitu bazinete	zinatekete	zaitezten	zintezten
Ikusi gaituzu	Ikusi gintuzun	Ikusiko bagintuzu	Gintuzkezu	Gaitzazun	Gintzazun
Etorri dira	Ziren	Etorriko balira	Lirateke	Daitezen	Zitezen
Etorri zaio	Zitzaion	Etorriko balitzaio	Litzaioke	Dakion	Zekion
Garbitu ditugu	genituen	Garbituko bagenitu	Genituzke	Ditzagun	Genitzan
Erosi dizkidate	zizkidaten	balizkidate	lizkidakete	diezazkidaten	ziezazkidaten

ISTORIOAREN AMAIERA

Abenduan, Anek hasitako istoriotxo baten segidura etxean landu behar genuen, bakoitzak amaiera bat landuz. Hemen dut nik egindako istorioaren amaiera:

Kalera irten zen arratsalde hortan bere bizi lagunaren zapiarekin. Eta bapatean 13 urtekin izandako bere mutilaguna bere parean zapi gorri batekin topatu zen.

Bere emozioak ez zituen kontenitu eta negarrez hasi zen. Hain da polita sentitutako maitasuna bapatean berriz birgogoratzea… Besarkatu ziren, muxukatu ziren eta arratsalde soan zehar hizketan egon ziren.

Handik Aurrera elkarrekin bizi ziren eta hainbeste denboran zehar ahaztutako muxuen maitasuna egunero berreskuratzen zuten.

ENEKO BIDEGAINEK EGINDAKO TESTUAREN EGOKITASUNAREN LANKETA

Abenduan ere, Eneko Bidegainek testu bat landu genuen klasean:

Eneko Bidegainek egindako testu honetan egokitasuna landuko dugu. Enekok Berria egunkarian kolumna propio bat dauka eta testuan zehar ikus dezakegu Iparraldekoa dela.

Testu hau 1. Pertsona pluralean idatzita dago (Gure ikastola, gu, hor daukagu,…).

Euskaldun helduentzat eta gai honetan interesa dutenentzat zuzenduta dago.  Testua euskaraz dago eta horregatik euskaldunei ari zaie eta helduei, testu hau haurrek ez dutelako ulertzen.

Irakurleari jakintza minimo batzuk eskatzen dio gai honi buruz, hau da, Ipar Ikastolako egoerari buruz. Bestelaz, Iparraldean duten egoera azalduko zuen.

Testu hau estandarra da, oso erraz ulertzen delako eta normalean Berria egunkarian aurkituko ditugun testuak estandarrak direlako.

Bestetik, testu orokorra da, testuan zehar ez ditugulako datu zientifikorik aurkitzen, eta gai honi buruz dauden aldizkarietatik ez dugulako atera zutabe hau. Eta testu hau idatzizkoa da.

Testu hau oso modalizatuta dago. Egilearen presentzia oso nabaria delako eta objetibotasuna ez delako testu osoan zehar. Gainera, lehen esan bezala, 1. Pertsonaren erabilera oso nabaria da, eta lexikoa testuan zehar oso nabaria daukagu ere.

Koherentziari buruz hitzegiten dugunean, testua 3 zatitan dagola esan dezakegu.

1. Zatian lehenengo paragrafoa sartzen dugu, hau da, sarrera.                                                             Eta hor Iparraldeko euskararen egoera eta laguntzari buruz hitzegiten dugu.

2.Zatian gai hau objetiboki azaltzen digu.

Eta azkenik, 3. Zatian abertzaleei dei egiten die alde batetik. Bestetik kritika egiten du eta azkenik Enekok Diagnostiko errealistaren beharra somatzen du.

Testuaren kohesioari buruz hitzegingo dugu orain.                                                                                                                       Eta hori ikus dezakegu adibidez, bigarren paragrafoan (Bai…) esaten duenean, hitzak errepikatzen dituenean testuan zehar (Arrotza,..), edo ta metaforak erabiltzen dituenean ( ur xorta hori,…).

Zuzentasuna ikus dezakegu, testuan zehar akatsak ez ditugulako aurkitzen. Hau estandarretan ohikoena da, baina kolokialetan zuzentasuna ez da oso nabari izaten.

Eta azkenik estilistikaz hitzegingo dugu.                                                                                                                                                  Tesuan zehar paragrafo asko eta laburrak ageri dra, eta lehen esan dudanez baliabide estilistikoak ere nabarmenak dira metaforen bitartez (ur xorta hori,…).                                              

EUSKERA ETA BOTEREA TESTUA

Abenduak 15ean etxerako lan bat bidali igun Anek, euskera eta botereari buruzko testu bat idatzi:

EUSKERA ETA BOTEREA:

Txikitatik euskaraz ikasi dut eta benetan, oso hizkuntza aberatsa iruditu zait beti, zuri?

Baina gehienetan ez dugu baloratzen honen benetako balioa eta automatikoki gasteleraz aritzen gara.

Gogoratzen dut nire ikastolako irakasle jakintsu bat euskararen gaiari buruz maizetan hitzegiten ziguna eta hainbeste arrazoi zuena gure jokabide ipokritak kritikatzen zituenean. Guztiok euskararen aldeko manifetara juten gara, eta gure izkuntza maite dugu, eta D eredua bultzatuko dugu. Baina gero gure eguneroko bizitzan oso erraza egiten zaigu gasteleraz aritzea eta gure “borroka” ahaztea.

Noski esan ditudan borrokak Aurrera eramaten jarraitu behar dugula, baina bakoitzaren borroka pertsnala Aurrera eraman behar dugu ere. Koerenteak izateko, eta noski benetako euskararen borroka gure helburuaren gertuago egoteko.

Euskalduna baldin bazara, eta zure hizkuntza euskara baldin bada kontzentzia izan behar duzu eta koherentea izan behar zara. Nire burua deskoherentziaz beteriko kutxa hortan sartzen dut, noski. Baina geroz eta gertuago ikusten dut nire burua koherentzia horretaz.

Nola ikusten duzu zure burua? Benetan borrokatzeko gai zara?

Ondorioz, esan bezala gure hizkuntza aurrera eramateko borroka pertsonala oinarri izan behar dugu, hau da gure eguneroko bizitzan erabiltzen duguna, eta defensa nire ustez, bigarren mahilakoa da bestearekin konparatuz, nahiz eta jakin ere oso beharrezkoa dela.

ESALDIEN ANALISIA. PERPAUSAK

Lehen esan bezala, perpausak ia egunero lantzen genituen. Hemen ditut abenduak 15-ean landutakoak.

(Ez zirudien oso egun atsegina izango zenik>konpletiba), baina kontrakoa izan zen (aurkaria), ordea. Inori kontatuz gero (baldintza), ez zuen segituan sinetsiko, pelikuletan baizik gertatzen ez diren(erlatbozkoa) egun honetako bate maten zuen eta(kausala). (Eguzkia atera bezain laster> denborazkoa)  (lan berri batean has nendila>konpletiba) eskaini zidaten (eta ohiturarik ez banuen ere> kontsesiba), loterian diru puxka bat irabazi nuen, (pisua konpontzeko> helburuzkoa) bikain etorriko zidana (emendiozkoa).

Etxetik atera baino lehen (konposatua, menpekoa, ad. Ord., denborazkoa) komeni izaten da atea ongi itxi duzun begiratzea(konposatua, menpekoa, is ordezkoa, zehar galdera), azkenald honetan lapurreta mendoxka izaten ari baita Iruñeko hainbat etxetan, baita hutsik daudenetan ere (erlatibozkoa). Alegia, lapurrei ez zaie asko axola etxe batean jendea bizi den ala ez(mendekoa, zehar galdera). Hoiek bestelako lanik ez dutelako edo lan egiteko gogorik ez dutelako, dirua nahi dute, eta horretarako metodorik azkarrena etxe batean sartu eta harrapatzen duten guztia eramatea da(konpletiboa).

Baina gero, azken bi adibidetan bezala, esaldi luzeetan bilatu behar genituen perpausak. Eta hori zailago egiten zitzaigun. Normalean, perpausak ia egunero lantzen genitun.

ESALDIEN ANALISIA. PERPAUSAK

Esaldien analisia, lehen esan bezala ia egunero egiten genuen. Hemen daukat Abenduak 11ean eginikoa:

Hona hemen Pako Aristik bere azken liburua dioena (Erlatibozkoa), beste hamaika egiarekin batera “Euskararen egoera ez da hobetuko Euskal Heriak independentzia lortu arte. (Denborazkoa) Bere erabilerak ez du gora egingo (Bakuna). Ez da sortuko bere aldeko uholde ilusionagarririk (Bakuna). Aurrekontuak ez dira ugarituko, besteak veste hizkuntza gutxitu batek, automatikoki, helburu estrategikoa izateari uzten diolako”. Herri baten identitatea eraiki edo deseraikitzeko (heluruzkoa, menpekoa) botereak daukan armarik ahaltsuena hizkuntza da. (perpaus koposatua)

ESALDIEN ZUZENTASUNA

Azkeneko asteetan esaldi batzuen zuzentasuna aztertu behar genuen. Hau da, ondo ala gaizki zeuden esan. Eta esldi hauen ariketak egindako azterketetan agertzen ziren:

Abenduak 11-ean eginiko ariketaren adibidea:

Esan adibideak zuzenak diren:

-Beti hartuki zuk tokirik hoberena (Gaizki)

-Elkarrekin egoki, eta elkar ikusten ez (Ongi)

-Noiznahi galduk zuk gauzak (Gaizki: galtzen)

-Eta autoan droga ekarki, Pellok! (Ongi)

-Esan dit hola izaki! (Gaizki: menpeko perpausa delako)

-Beti lanean ariki gure aita! Ongi

-Ni gaur joan naiz eta Mikel gero joaki! (Gaizki)